TABIA ZA KILA SIKU ZINAZOHARIBU MPANGO WAKO WA FEDHA BILA KUJUA

Je unafahamu mpango wako wa kifedha unaharibiwa na vitu gani?

Mara nyingi, si maamuzi makubwa tu yanayouvuruga mpango wa kifedha, bali tabia ndogo za kila siku zinazoonekana ndogo lakini zikiungana zinakula kipato chako kwa kiasi kikubwa. Makala hii inaonesha tabia baadhi na jinsi ya kuanza kuzibadilisha au kuziacha. 

Tabia ya 1: Kutoandika matumizi yako ya kila siku

Kitendo cha kutokujua pesa zinaishia wapi mara nyingi kunatokana na kutokuandika matumizi yako ya kila siku. Mfano; matumizi ya chakula, usafiri, vocha, na mambo mengine. Usipoandika utatumia pesa bila mpangilio maalumu na utashangaa pesa zinaisha kabla ya siku ulizopanga au matumizi yanakuwa nje ya mpango uliojiwekea. Hivyo kutoandika matumizi yako ni tabia inayoharibu mpango wako wa kifedha taratibu bila kujua na hatimaye utakusababishia kutokuwa na uhuru wa kifedha

Suluhisho: Ili uweze kurekodi matumizi yako tumia daftari dogo au app rahisi kama app ya notes kuandika kila matumizi yako ya kila siku hata kama ni kidogo sana, hii itakusaidia kutambua mwelekeo wa matumizi yako, na kuwa mwaminifu katika kuitekeleza mipango ya kifedha unayojiwekea.

Tabia ya 2: Matumizi nje ya bajeti au  ununuzi wa vitu kwa haraka bila mpango (impulse buying)

Kununua vitu kwa sababu tu umeviona, si kwa sababu vilikuwa kwenye mpango, ni chanzo kikubwa cha matumizi yasiyodhibitika. Watu wengi sana wanaanguka katika tabia hii kwasababu wanafanya maamuzi kwa hisia na kusahau kuwa wanafanya kitu ambacho hakikuwa katika mpango au hakikuwa ndani ya bajeti, hii huchochea sana kuharibika kwa mpango wako wa kifedha.

Suluhisho: Ili kuondokana na tabia hii ya kuwa na matumizi nje ya bajeti, tengeneza orodha ya ununuzi kabla ya kwenda dukani na ushikilie orodha hiyo au weka mpango wa kununua kitu fulani kwa wiki hii na kingine inayofuata hii itasaidia sana kutokuwa na matumizi nje ya bajeti yako, na mpango wako wa kifedha kwenda sawasawa na ulivopanga.

Tabia ya 3: Kutumia mikopo kuficha pengo la bajeti kila mwezi

Pia hii ni tabia inayoharibu mpango wako wa kifedha taratibu badala ya kurekebisha bajeti kama kupunguza matumizi,kutumia mikopo kama plasta kila mwezi kunazidisha tatizo kwasababu mikopo hurudishwa kwa riba na ndio huongeza deni kuwa kubwa zaidi. Hivyo hutakiwi kutumia mkopo ili tu kuficha pengo la bajeti yako ya kila mwezi hii ndio hatari zaidi kwasababu mwisho wa siku utashindwa kulipa deni kwa wakati na litaendelea kuongezeka, mpango wako wa kifedha utaharibika vibaya na utakosa kuwa na uhuru wa kifedha.

Suluhisho: Ili kuithibiti tabia hii weka lengo la mwezi mmoja bila kukopa, hata kama inamaanisha kupunguza kiwango cha starehe.

Tabia ya 4: Kutojipangia kiasi cha akiba

Tabia ya kutopanga kiasi cha kuweka akiba, mfano leo umeweka asilimia 10  kesho 20, hii itakufanya kutokuwa na mwendelezo kwasababu mwezi uliopita uliweke kiasi kikubwa utaona mwezi huu hutaweka. bila kiwango kilichowekwa, akiba hubaki kama wazo tu. Hivyo basi kama unataka kuwa mwaminifu katika kuweka akiba panga kiasi ambacho utakoweza kila mwezi bila kuharibu bajeti yako.

Suluhisho: amua asilimia ndogo ya kipato (mfano 5–10%) ambayo utaweka akiba moja kwa moja kila mwezi, useweke akiba kubwa sana ambayo utakubana katika mpango wako wa kila mwezi, weka akiba ambayo ukiiweka haitaathiri bajeti yako ya kila mwezi.

Kubadilisha tabia hizi hakuhitaji kuwa tajiri; kunahitaji uamuzi mdogo wa kila siku na kukumbuka kwa nini ulianzisha safari ya “hatua kwa hatua”.

Hitimisho

Mara nyingi tunataka kubadilisha maisha yetu ya kifedha bila kugusa tabia ndogo za kila siku zinazoonekana hazina madhara. Ukweli ni kwamba, tabia hizo ndogo zikijumlishwa kwa miezi na miaka zinakuwa mzigo mkubwa kwenye kipato chetu. Ukianza kuzitambua na kubadilisha moja baada ya nyingine kuandika matumizi, kuepuka ununuzi wa haraka, kupunguza mikopo ya starehe utagundua mabadiliko makubwa bila hata kuongeza kipato chako. Chagua tabia moja uibadilishe wiki hii, kisha ongeza nyingine baadaye.

Maoni

Chapisha Maoni

Machapisho maarufu kutoka blogu hii

KANUNI YA 50/30/20: NJIA RAHISI YA KUIWEKA KATIKA MAISHA HALISI TANZANIA

Picha
UTANGULIZI   Leo nakuletea silaha moja rahisi inayoitwa Kanuni ya 50/30/20. Haijalishi unalipwa Tsh 300,000 au Tsh 3,000,000. Kanuni hii itakusaidia kujua kila shilingi yako inaenda wapi. Watu wengi huko Marekani na Ulaya wameitumia of miaka mingi. Leo tunaiweka kwenye hali halisi ya Tanzania, bila stress. Kanuni ya 50/30/20 Ni Nini? Ni njia rahisi ya kugawa mshahara wako katika vikundi 3 tu. Mtaalamu wa fedha Elizabeth Warren ndiye aliyebuni kanuni hii. Wazo lake ni moja: panga pesa yako kabla pesa ikupange wewe. Kanuni inasema hivi: 1. 50% ya mshahara wako iende kwenye mahitaji Muhimu 2. 30% iende kwenye matamanio  3. 20% iende kwenye Akiba na Kulipa madeni. Sehemu ya 1: 50% - Mahitaji muhimu bila haya huwezi kuishi. Hii ni nusu ya mshahara wako. Tsh 500,000 kama unalipwa Tsh 1,000,000, haya ni mambo ambayo kama hutayalipa, maisha yako yanasimama. - Kodi ya Nyumba - Chakula cha mwezi - Mchele, maharage, mafuta - Umeme, Maji, Gesi - Usafiri wa kwenda Kazi - dala dala, bajaji...
Endelea kusoma

JINSI YA KUJENGA AKIBA YA DHARURA HATA KAMA KIPATO NI KIDOGO

Picha
UTANGULIZI Akiba ya dharura ni moja ya kinga muhimu zaidi katika maisha ya fedha. Hii ni pesa inayokusaidia wakati mambo yasiyotarajiwa yanapotokea, kama ugonjwa, kupoteza kazi, au gharama za ghafla nyumbani. Watu wengi hudhani lazima uwe na kipato kikubwa ili kuanza akiba ya dharura. Hilo si kweli, kitu muhimu ni kuanza na kiasi kidogo unachoweza kumudu, unaweza kuanza kwa kuweka pembeni kiasi fulani kila wiki au kila mwezi bila kusubiri mpaka upate pesa nyingi. Unaweza kuanza akiba ya dharura hata kwa Tsh 1000 leo hii. Lengo la makala hii ni kukupa hatua 6 za vitendo, bila nadharia nyingi, za kujenga akiba hata kama unapata Tsh 200,000 - Tsh 500,000 kwa mwezi. Hatua ya 1: Anza na lengo la Tsh 50,000 Usianze na milioni, ubongo utakukataa. Lengo la kwanza: Fika Tsh 50,000. Hii inaweza kulipia usafiri kwenda hospitali, dawa, au chakula cha wiki 1. Ukishafika 50k, utapata morali ya kwenda 100k, 200k... Hatua 2: Tumia kanuni ya 10% au 5% Kila ukipata pesa, toa asilimia kwanza kabla ya mat...
Endelea kusoma

JINSI YA KUIANZA SAFARI YAKO YA UHURU WA KIFEDHA

Kwanini uhuru wa kifedha ni muhimu? Kwanza, uhuru wa kifedha unakupa usalama na amani ya akili. Watu wengi wanaishi wakihofia kesho, wakiumwa ghafla, wakipoteza kazi, au kinapojitokeza kile kisichokuwa kwenye mpango. Ukiwa na akiba na mpango wa dharura, unajua kwamba hata tukio lisilotarajiwa likitokea, hutanguka mara moja kifedha. Hii inapunguza msongo wa mawazo na huzuni zinazotokana na kubaki bila suluhisho la kifedha.  Pili, uhuru wa kifedha unamaanisha uhuru wa kuchagua maisha unayotaka kuishi. Unapokuwa na msingi imara wa kifedha, unapata nafasi ya kuchagua kazi inayokufaa zaidi, kuanza au kukuza biashara, kubadilisha mji unaoishi, au hata kupunguza muda wa kazi ili ujishughulishe na masomo, familia, au miradi binafsi. Hapa pesa inakuwa nyenzo ya kukuunga mkono, si mnyororo unaokufunga kwenye mazingira yasiyokufaa.  Tatu, uhuru wa kifedha unakulinda dhidi ya hali na mahusiano yenye madhara. Watu wengi duniani wanabaki kwenye ajira, biashara, au mahusiano yasiyowatendea h...
Endelea kusoma